genereusverbonden.png

MANIFEST 

Een Brug Te Veel

Het op 26 juni 2020 verschenen rapport ‘Genereus Verbonden’ lijkt de slepende kwestie van de gewenste fietsverbindingen over het IJ definitief te willen beslissen. In een interview in de NRC brengt commissievoorzitter Alexander D’Hooghe het zelfs als ‘alles of niets’. Wat vinden bewoners hier eigenlijk van? Die zullen, zoals expliciet benoemd door Rijkswaterstaat, als direct betrokkenen toch wel vroegtijdig zijn geraadpleegd? Maar nee. Voor ons, bewoners van het Oostelijk Havengebied, kwam het rapport als een complete verrassing.

Brug te veel 3.png
Brug te veel 4.png

Het advies is een grondige analyse op macroniveau. Terecht is er aandacht voor het aanzien van de stad, de regionale verbindingen en de nautische functie van het IJ. De focus ligt op duurzaamheid en leefbaarheid. Er ontbreekt echter één bepalende factor. De feitelijke behoeften, gedragingen en belangen van de mensen om wie het allemaal is begonnen: fietsers, voetgangers en bewoners. Wij constateren dat het theoretische model niet grondig is getoetst aan bestaande situaties en praktische consequenties. Met name de Oostbrug en de fietssnelweg dwars door het dicht bewoonde Oostelijk Havengebied roepen veel weerstand op. Een brug te veel!

 

Los de problemen op waar de problemen zijn

De noodzaak van betere oeververbindingen en grootstedelijke samenhang steunen wij volmondig. Maar waar ligt nu eigenlijk het echte knelpunt? Feit is dat er bij CS een volumeprobleem op de ponten ontstaat. Omdat de natuurlijke fietsroutes via het centrum lopen, is het rationeel om dit probleem zo dicht mogelijk bij CS op te lossen. De Westbrug kan daarbij een prima aanvulling zijn. Omdat de westelijke regio nog volop in ontwikkeling is, zal inpassing van een brug hier niet op onoverbrugbare problemen stuiten.

 

Totaal anders is de situatie aan oostelijke zijde. Hier zou de voorgestelde Oostbrug een uitontwikkeld en dicht bebouwd woongebied ernstig verstoren zonder knelpunten op te lossen. De huidige pont tussen Hamerkwartier en Azartplein vaart met een lage frequentie van 3 keer per uur, waarbij zelfs in de spits de capaciteit lang niet volledig wordt benut. Het is evident dat deze verbinding geen alternatief vormt voor het volumeprobleem bij CS. Tegelijkertijd is er op dit brede stuk van het IJ genoeg ruimte voor uitbreiding van de vaarfrequentie, mocht dit in de toekomst toch nodig blijken. De aanname dat met de nieuwbouw in het Hamerkwartier de druk zó groot wordt, dat fietsers automatisch de oostelijke route zullen kiezen, is onvoldoende gefundeerd. Via CS blijft hoe dan ook logischer.

Een brug te ver

Hoe fietst de fietser? Het lijkt haast wel of de commissie zich deze basale vraag niet eens heeft gesteld. Het antwoord is al even basaal: fietsers kiezen massaal de snelste en prettigste weg naar hun bestemming. In de praktijk is dat vooral de route naar en door de binnenstad. Dat is wat het natuurlijke fietsgedrag laat zien. Belangrijkste reisdoelen in Amsterdam zijn: winkels en horeca in Centrum, kantoren aan de Zuidas, bedrijven in West, ziekenhuizen en onderwijsinstellingen in Centrum, Buitenveldert en Zuidoost. De doelgerichte fietser wil dus een fijnmazig netwerk van veilige routes, niet één enkele rondweg. De omweg via de voorgestelde Oostbrug is volstrekt onlogisch omdat in Oost het accent voornamelijk op wonen ligt, niet op bedrijvigheid.

 

Een brug te hoog

De geplande Oostbrug van Hamerkwartier naar Azartplein moet niet alleen een enorme afstand overbruggen, maar gaat met het oog op de scheepvaart ook fors de hoogte in. Dat wordt dus een lange, winderige overtocht over het IJ, die fietsers en voetgangers bij voorbaat zal ontmoedigen. Nog minder aantrekkelijk wordt het wanneer hier ook een tram en andere elektrische voertuigen rijden. Dit vraagt om een brug die groter, zwaarder, riskanter en duurder wordt. En waarom? Pontverbindingen van Hamerkwartier naar zowel Azartplein als Kop Java-eiland kunnen voorzien in voldoende capaciteit en maken de reis aanzienlijk korter en aangenamer dan zo’n hoge en windgevoelige brug. Bovendien zullen veel toekomstige bewoners van het Hamerkwartier naar verwachting eerder hun weg zoeken in westelijke richting.

 

Een brug te snel

De Oostbrug is bedoeld als snelle regionale verbinding voor fietsers, scooters en tram. Het idee is dat dagelijks enkele tienduizenden deze route kiezen om in hoog tempo door te rijden zonder te stoppen. Kortom, een snelweg voor fietsers. Of zij deze winderige omweg via Oost zullen nemen, is slechts een hypothese vanaf de tekentafel. Maar mocht deze aanname toch kloppen, dan wordt het pas echt zorgelijk dat er een snelweg dwars door woonwijken heenloopt en zo het kwetsbare wijkverkeer doorkruist. Denk aan kinderen die naar school fietsen en ouderen die met hun rollator boodschappen doen.

Een brug te veel

Het goede nieuws is dat de gemeente Amsterdam vooralsnog afziet van de geplande fietsburg door de IJhaven. Die zou ook strijdig zijn met het huidige bestemmingsplan en planologische principes. Samen met de Oostbrug een ernstige aantasting van het Oostelijk Havengebied. De wijken hier zijn dicht bebouwd en volledig uitontwikkeld. De straten zijn smal en alleen geschikt voor buurtverkeer. Duidelijk is dat verkeerssituaties en bewonersbelangen in het oorspronkelijke advies niet zijn meegewogen. Ooit was het argument van de gemeente dat ‘blauw’ het gemis aan ‘groen’ zou compenseren. Laat Amsterdam die belofte genereus blijven honoreren. In deze dicht bewoonde omgeving zorgt het weidse water voor de noodzakelijke rust en ruimte. Hoeveel waarde de bewoners hier aan hechten, blijkt wel uit het feit dat zij tot twee keer toe met groot succes in verzet zijn gekomen om het open karakter en de historische structuur van de IJhaven te beschermen. Zij zullen niet aarzelen opnieuw actie te voeren mocht daar in de toekomst weer aanleiding voor zijn.

 

Een brug te duur

Zo’n brug door de IJhaven zou ook echt een dwaas idee zijn. Waarom? Er ligt al een brug! Vanuit exact hetzelfde startpunt, met ruime fietspaden in beide richtingen die naar wens kunnen worden verbreed. De minieme tijdwinst van één fietsminuut weegt niet op tegen onnodige bouwkosten, afbraak van nautisch erfgoed, gedeeltelijke sloop van de historische loods Brazilië, verlies van 1500 m² winkelruimte, kapitaalvernietiging voor woningbezitters en aantasting van hun verkeersveiligheid, woongenot, leefklimaat en privacy. Die prijs is veel te hoog. En dat terwijl het echte knelpunt niet eens wordt opgelost. Dat ligt niet bij de Verbindingsdam, maar bij de aansluiting van de Van Eesterenlaan via het Rietlandpark naar de Czaar Peterstraat. Wij juichen dus toe dit onderdeel van het advies van de baan lijkt te zijn. Al stelt het voorlopige karakter van de beslissing nog niet definitief gerust.

 

Een brug te luid

De omgeving rond de IJhaven is uitnodigend, voor bewoners én bezoekers. Vooral op warme dagen heeft het water veel aantrekkingskracht. In die zin is het gebied een groot succes. Maar dat gaat wel gepaard met overlast. Om spanningen tussen omwonenden en recreanten niet verder te laten oplopen moet de overlast beheersbaar blijven. Een fietsbrug door de IJhaven zou een extra aanjager van geluidshinder zijn. Niet alleen op zomerse dagen, maar het hele jaar door. Ook ’s avonds, ook ‘s nachts. Geluid draagt ver over water. Veel mensen vrezen voor een structurele verstoring van hun nachtrust mocht de IJhavenbrug er onverhoopt toch komen.

 

Conclusie

Meest ongerijmd is nog wel dat de Commissie D’Hooghe dwars tegen eigen inzichten ingaat. Op pagina 10 van Genereus Verbonden lezen wij: “In vergelijking met veel andere grote steden heeft Amsterdam een uitzonderlijke relatie met het water: het IJ is vooral omgeven met stille woonwijken, en niet met een zakelijk centrum. De commissie adviseert het behoud van deze unieke conditie.” Als omwonenden van IJ en IJhaven sluiten wij ons van ganser harte aan bij het advies om deze rustige en veilige leefomgeving te behouden.

Wij zeggen JA! tegen:

  • Plannen die bewonersbelangen serieus nemen

  • Tunnel bij CS niet alleen voor voetgangers maar ook voor fietsers

  • Nieuwe pontverbinding tussen Kop Java-eiland en Hamerkwartier

  • Uitbreiding pontverbinding tussen Azartplein en Hamerkwartier

  • Verbeterde Amsterdamsebrug naar Zeeburgereiland

 

Wij zeggen NEE! tegen:

  • Oostbrug: niet functioneel, te lang, te winderig, dus onaantrekkelijk

  • Een drukke (brom)fiets-snelweg dwars door dichtbevolkte woonwijk

  • Gevaarlijke verkeerssituaties in een buurt vol kinderen en ouderen

  • Tekentafeloplossingen die niet uitgaan van bewezen natuurlijk fietsgedrag

  • Aantasting open karakter van IJ en IJhaven en leefklimaat van omwonenden

 

Bewonerscomité Een Brug Te Veel